کاربرد نقشه‌های مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی و تأثیر آن بر یادگیری و اضطراب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختة کارشناسی‌ارشد تکنولوژی آموزشی گروه علوم تربیّتی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 استادیارگروه علوم تربیّتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیّتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

زمینه و هدف: نقشة مفهومی در سنجش می ‏تواند، به فرایند ساخت دانش توسط فراگیر کمک نماید. در کشور ما، مطالعات اندکی در حوزة اثر سنجش بر یادگیری انجام شده است و اثر سنجش بر اضطراب، به‌عنوان یک عامل بازدارنده یادگیری می ‏تواند، تعیین‌کننده کارآمدی آن ابزار باشد. پژوهش حاضر، به‌منظور بررسی کاربرد نقشه‌های مفهومی، به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی و تأثیر آن بر یادگیری و اضطراب امتحانِ دانش ­آموزانِ پایة ششم ابتدایی انجام شده است.
روش‌: روش پژوهش، شبه ­آزمایشی با پیش‌آزمون_پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعة پژوهش، دانش ­آموزان ابتدایی شهر اراک بودند که از بین آن‌ها دو کلاس پسرانه پایة ششم از دو مدرسه همسان ناحیه یک شهر اراک به روش نمونه ­گیری در دسترس انتخاب شدند و سپس به شکل تصادفی، یک کلاس به‌عنوان گروه آزمایش و دیگری به‌عنوان گروه کنترل گماشته شدند. ابتدا از دو گروه با آزمون محقق ­ساخته علوم ششم و پرسشنامه اضطراب امتحان فیلیپس، پیش‌آزمون به عمل آمد. سپس مراحل طی 15 جلسه در گروه آزمایش اجرا گردید. گروه گواه هم به شیوه مرسوم آموزش دید. داده ­ها به‌وسیله آمار توصیفی و آمار استنباطی(آزمون تحلیل کوواریانس) تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها: یافته ­ها نشان داد که نقشه مفهومی، به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی بر یادگیری درس علوم(347/53F=) و اضطراب امتحان(222 / 48F=) دانش ‏آموزان پایة ششم به‌طور معناداری اثرگذار است. درواقع، شواهد نشانگر آن است که در گروه آزمایش یادگیری علوم نسبت به گروه کنترل افزایش داشته و دانش ‏آموزان، عملکرد مناسب‌تری در آزمون این درس به نسبت گروه گواه داشته‌اند و نیز اضطراب امتحان در این گروه، به نسبت گروه کنترل کاهش یافته است؛ زیرا نشانگان فیزیولوژیکی و رفتاری اضطراب در گروه آزمایش به نسبت گروه گواه کاهش بیشتری داشته است.
 نتیجه‌گیری: نقشة مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی می ­تواند، گزینة مناسبی برای رفع مشکلات یادگیری علوم و همچنین کاهش اضطراب امتحان و درنتیجه بهبود عملکرد در آزمون باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Applying Concept Maps as a Formative Assessment Tool and Exam Anxiety on Science Lesson Learning of Sixth Grade Elementary Students

نویسندگان [English]

  • Parisa Tahmasebi 1
  • Saeed Shahhosseini 2
  • Sirus Mansoori 3
1 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran
2 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran
3 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives: Concept maps, as assessment tools, can facilitate learners' knowledge construction processes. In our country, there is a lack of studies that examine the impact of assessment on learning. Moreover, investigating the effect of assessment on anxiety, especially exam anxiety as an inhibitory factor in learning, can determine the efficacy of such tools. This study aimed to evaluate the effectiveness of concept mapping as a formative assessment tool on science learning and exam anxiety among sixth-grade elementary students.
Methods: A quasi-experimental research design with a pretest-posttest and a control group was utilized. The study population consisted of students from two sixth-grade male classes in two similar schools in District 1 of Arak city, selected through convenience sampling. The classes were randomly assigned to either an experimental or a control group. Initially, both groups completed a researcher-developed sixth-grade science test and Phillips Exam Anxiety Questionnaire as pretests. The intervention was implemented over 15 sessions for the experimental group, while the control group received conventional instruction. Data were analyzed using descriptive and inferential statistics (analysis of covariance).
Findings: Results indicated that using concept maps as a formative assessment tool significantly improved sixth-grade elementary students’ science learning (F=53.347) and reduced exam anxiety (F=48.222). In other words, the experimental group demonstrated greater improvement in science learning and performance compared to the control group, while experiencing a more significant reduction in exam anxiety. Specifically, anxiety-related physiological and behavioral symptoms decreased more in the experimental group than in the control group.
Conclusion: Concept mapping as a formative assessment tool can be an effective strategy for addressing science learning challenges, managing exam anxiety, and ultimately enhancing exam performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • assessment for learning
  • concept map. exam anxiety
  • formative assessment
  • learning
  • science