کاربرد نقشه‌های مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی و تأثیر آن بر یادگیری و اضطراب امتحان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

2 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

زمینه و هدف: نقشه‏ی مفهومی در سنجش می‏تواند به فرایند ساخت دانش توسط فراگیر کمک نماید. در کشور ما مطالعات اندکی در حوزه‏ی اثر سنجش بر یادگیری انجام شده است و اثر سنجش بر اضطراب به‌عنوان یک عامل بازدارنده یادگیری می‏ تواند تعیین کننده ‏ی کارآمدی آن ابزار باشد. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی اثربخشی نقشه‌ی مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی بر یادگیری درس علوم و اضطراب امتحان دانش‌آموزان پایه‌ی ششم ابتدایی انجام شده است.
روش‌ها: روش پژوهش شبه آزمایشی با پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه‌ی پژوهش دانش‌آموزان ابتدایی شهر اراک بودند که از بین آن‌ها دو کلاس پسرانه پایه‌ی ششم از دو مدرسه‌ی همسان ناحیه‌ی یک شهر اراک به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و سپس به شکل تصادفی یک کلاس به‌عنوان گروه آزمایش و دیگری به‌عنوان گروه کنترل گمارده شدند. ابتدا از دو گروه با آزمون محقق ساخته‌ی علوم ششم و پرسشنامه‌ی اضطراب امتحان فیلیپس پیش‌آزمون به عمل آمد. سپس مراحل طی 15 جلسه در گروه آزمایش اجرا گردید. گروه گواه هم به شیوه‌ی مرسوم آموزش دید. داده‌ها به‌وسیله‌ی آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس) تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که نقشه‌ی مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی بر یادگیری درس علوم (347/53F= ) و اضطراب امتحان (222 / 48F=) دانش ‏آموزان پایه‏ ی ششم به‌طور معناداری اثرگذار است. درواقع شواهد نشانگر آن است که در گروه آزمایش یادگیری علوم نسبت به گروه کنترل افزایش داشته و دانش ‏آموزان عملکرد مناسب‌تری در آزمون این درس به نسبت گروه گواه داشته‌اند و نیز اضطراب امتحان در این گروه به نسبت گروه کنترل کاهش یافته است؛ زیرا نشانگان فیزیولوژیکی و رفتاری اضطراب در گروه آزمایش به نسبت گروه گواه کاهش بیشتری داشته است.
نتیجه‌گیری: نقشه‌ی مفهومی به‌عنوان ابزار سنجش تکوینی می‌تواند گزینه‌ی مناسبی برای رفع مشکلات یادگیری علوم و همچنین ;کاهش اضطراب امتحان و درنتیجه بهبود عملکرد در آزمون باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Applying Concept Maps as a Formative Assessment Tool and Exam Anxiety on Science Lesson Learning of Sixth Grade Elementary Students

نویسندگان [English]

  • Saeed شاه حسینیShahhosseini 1
  • Parisa Tahmasebi 2
  • Sirous Mansoori 1
1 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
2 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: Concept maps, as assessment tools, can facilitate learners' knowledge construction processes. In our country, there is a dearth of studies examining the impact of assessment, on learning. Moreover, investigating the effect of assessment on anxiety, especially exam anxiety as an inhibitory factor in learning, can determine the efficacy of such tools. This study has conducted to assess the effectiveness of concept mapping as a formative assessment tool on science learning and exam anxiety among sixth-grade elementary students.
Methods: A quasi-experimental research design with pretest-posttest and a control group has utilized. The study population comprised students from two sixth-grade male classes in two similar schools in District 1 of Arak city, selected through convenience sampling. The classes were randomly assigned to either an experimental or a control group. Initially, both groups completed a researcher-developed sixth-grade science test and Phillips Exam Anxiety Questionnaire as pretests. The intervention was then implemented over 15 sessions in the experimental group, while the control group continued with conventional instruction. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics (analysis of covariance).
Findings: Results indicated that the usage of the concept map as a formative assessment tool significantly influences the sixth-grade elementary students science learning (F=53.347) and exam anxiety (F=48.222). In other words, evidence suggests that the experimental group has demonstrated increased science learning and performance compared to the the control group, and the reduced exam anxiety has conducted as well, because anxiety physiological and behavioural simptoms in the experimental group have reduced more compared to the control group.
Conclusion: concept mapping as a formative assessment tool can be an effective strategy for addressing science learning challenges, managing exam anxiety, and ultimately enhancing exam performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • exam anxiety
  • science
  • learning
  • assessment for learning
  • formative assessment
  • concept map