تأثیر آموزش نظریۀ ذهن بر تنظیم هیجان و بی‌ثباتی/منفی‌گرایی کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 استاد، گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 گروه مشاوره، دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران

10.48310/reek.2026.5240

چکیده

زمینه و هدف: کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی با چالش‌های شناختی-هیجانی-اجتماعی روبه‌رو هستند. لذا، هدف از این پژوهش بررسی تاثیر آموزش نظریۀ ذهن بر تنظیم هیجان و بی‌ثباتی/منفی‌گرایی در کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی بود.
روش: پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری شامل دانش‌آموزان دورۀ ابتدایی دارای ناتوانی جسمی-حرکتی شهر همدان در سال تحصیلی 1405-1404 بود که از بین آن‌ها تعداد 30 نفر به روش دردسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه 15‌نفری آزمایش و کنترل جای‌گذاری شدند. ابزار مورد‌استفاده شامل مقیاس تنظیم هیجان (Shields & Cicchetti, 1997) و پروتکل آموزش نظریۀ ذهن (Hadwin et al., 1996; Happé, 1992) بود. گروه آزمایش طی 11 جلسه تحت آموزش نظریۀ ذهن قرار گرفت و سپس از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای مورد‌مطالعه تفاوت معناداری وجود دارد (01/0P<، 616/0=η²). همچنین، نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیره نشان داد آموزش نظریۀ ذهن بر تنظیم هیجان (001/0P=، 372/0=η²) و بی‌ثباتی/منفی‌گرایی (004/0P=، 278/0=η²) تأثیر معناداری داشته است.
نتیجه‌گیری: آموزش نظریۀ ذهن، با تقویت درک کودکان از حالات ذهنی خود و دیگران، موجب بهبود تنظیم هیجان و کاهش بی‌ثباتی/منفی‌گرایی هیجانی در کودکان دارای ناتوانی جسمی-حرکتی شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، آموزش نظریۀ ذهن می‌تواند به‌عنوان یک مداخلۀ مؤثر در ارتقای توانایی‌های شناختی-هیجانی این کودکان مورد‌استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effect of Theory of Mind Training on Emotion Regulation and Lability/Negativity in Children with Physical-Motor Disability

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Roshanaei 1
  • Shahryar Yarmohamadi Vasel 2
  • Hossein Mohagheghi 3
  • Mojtaba Mohammadi Jalali Farahani 4
1 Ph.D. in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Professor, Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
4 Counseling Department, Farhangian University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives: Children with physical-motor disabilities face cognitive, emotional, and social challenges. Therefore, the present study aimed to investigate the effect of theory of mind training on emotion regulation and lability/negativity in children with physical-motor disabilities.
Method: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group. The statistical population consisted of elementary school students with physical-motor disabilities in Hamadan during the 2025–2026 academic year. A total of 30 students were selected through convenience sampling and randomly assigned to an experimental group (n=15) and a control group (n=15). The instruments included the Emotion Regulation Scale (Shields & Cicchetti, 1997) and the Theory of Mind Training Protocol (Hadwin et al., 1996; Happé, 1992). The experimental group received Theory of Mind training in 11 sessions, after which the posttest was administered to both groups.
Findings: The results of the multivariate analysis of covariance (MANCOVA) showed a significant difference between the experimental and control groups in the study variables after controlling for pretest scores (p<0.01, partial η²=0.616). Furthermore, the univariate analysis of covariance (ANCOVA) indicated that Theory of Mind training had a significant effect on emotion regulation (p=0.001, partial η²=0.372) and lability/negativity (p=0.004, partial η²=0.278).
Conclusion: Theory of Mind training, by enhancing children's understanding of their own and others' mental states, improved emotion regulation and reduced emotional lability/negativity in children with physical-motor disabilities. Based on the findings, Theory of Mind training may be used as an effective intervention to promote cognitive-emotional abilities in these children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emotion regulation
  • Lability/Negativity
  • Physical-motor disability
  • Theory of mind
پژوهش و نوآوری در آموزش ابتدایی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 مهر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار